Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da süren COP31 iklim zirvesinde, müzakereleri yöneten Avustralya, pazartesi günü kapsamlı bir siyasi anlaşmanın ilk taslağını açıkladı. Taslak, ülkeleri kömür, petrol ve gaz kullanımını hızlandırılmış biçimde aşamalı olarak sona erdirmeye çağırıyor. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için zirveye katılan yaklaşık 200 ülkenin onayı gerekiyor.

Taslak metnin içeriği ve tartışmalı maddeler

Antalya'daki görüşmelerde fosil yakıtların geleceği en çok tartışılan başlıklardan biri olmayı sürdürüyor. Taslak metin, hükümetlerin birbirinden farklı pozisyonlarını ortaya koyarak, zirvenin planlanan kapanışı olan cuma gününe kadar uzlaşı sağlanmasının ne kadar zor olduğunu gösteriyor. Metinde, "enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan derhal geçiş dahil olmak üzere fosil yakıtların aşamalı olarak kaldırılması için hızlandırılmış eyleme" çağrı yapılıyor.

Ayrıca taslak, Paris Anlaşması'nın küresel ısınmayı 1,5 santigrat dereceyle sınırlama hedefinin yakında aşılacak olmasından "derin endişe" duyulduğunu ifade ediyor ve Birleşmiş Milletler'in iklim bilimi değerlendirme organı olan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) "mevcut en iyi bilimin merkezi rolünü" tanıyor. Avrupa ülkeleri ve iklim kırılganlığı yüksek gelişmekte olan ülkeler başta olmak üzere birçok ülke, nihai anlaşmada IPCC'ye atıf yapılması ve fosil yakıtlardan daha hızlı bir geçiş için bastırıyor.

Gelişmekte olan ülkelere finansman çağrısı

Taslak metin, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlamasına yardımcı olacak finansmanın "üç katına" çıkarılmasını ve en az 120 milyar dolara ulaşmasını da öngörüyor. Bu talep, söz konusu ülkelerin kilit talepleri arasında yer alıyor. Avustralya, Antalya'da ülkelerin üzerinde anlaştığı konuları ortaya koyacak ve gelecekteki iklim eylemine yön verecek kapsayıcı bir siyasi bildiri oluşturmaya çalışıyor. Zirvenin başkanlığını Türkiye yürütürken, müzakereleri Avustralya yönetiyor.

20 Kasım'da sona ermesi planlanan zirve, çatışmaların yol açtığı enerji krizi ve jeopolitik gerilimlerin gölgesinde gerçekleşiyor. Bu ortam, zirveden bir atılım çıkmasına yönelik beklentileri sınırlıyor. Zirvenin ilk haftasında Antalya'da düzenlenen ve binlerce kişinin katıldığı gösterilerin ardından COP31, son haftasına baskı altında giriyor.

Taslak anlaşmanın kaderi, önümüzdeki günlerde yapılacak müzakerelerde ülkelerin fosil yakıtlardan çıkış konusundaki tutumlarına bağlı olacak. Metnin, zirvenin kapanışına kadar değişmesi ve nihai haline getirilmesi bekleniyor.