Türkiye'de son bir haftada X sosyal medya platformundaki en az 521 hesap erişime engellendi. İfade Özgürlüğü Derneği'nin (İFÖD) internet sansürünü izleyen EngelliWeb projesinden yapılan açıklamaya göre engellenen hesaplar arasında, Antalya'da 9 Kasım'da başlayan ve 20 Kasım'da sona ermesi planlanan COP31 iklim zirvesine dair paylaşım yapan iklim aktivistleri ile çevre gruplarının hesapları da bulunuyor.

EngelliWeb, 17 Kasım Salı günü yaptığı duyuruda etkilenen hesaplar arasında iklim ve enerji uzmanı Önder Algedik'in yanı sıra Salda Gölü Koruma Derneği, İklim Adaleti Forumu ve Ekoloji Birliği'nin hesaplarının yer aldığını belirtti. Açıklamada son kısıtlamaların yasal gerekçelerine ilişkin bilgi verilmedi.

Engellerin kapsamı geniş

EngelliWeb'e göre erişime kapatılan hesaplar yalnızca iklim ve çevre alanıyla sınırlı değil. Proje, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın COP31 sırasında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile kol kola yürüdüğü görüntüleri paylaşan hesapların da hedef alındığını bildirdi. Bu görüntüler, iki yakın müttefik arasında Azerbaycan okullarındaki başörtüsü kısıtlamalarına ilişkin anlaşmazlığın ardından gündeme gelmişti. Kısıtlamaları eleştiren başcumhurbaşkanlığı danışmanı Oktay Saral, Erdoğan'ın kendisinin ayrılmasını istediğini söyleyerek Ekim ayında istifa etmişti.

Engelleme kararları, Eylül ayında patlak veren ve borsa manipülasyonu ile siyasi bağlantılı isimlerin dahil olduğu şüpheli işlemlere ilişkin iddialarla gündeme gelen Türkiye'nin yatırım fonu skandalına dair paylaşımları da kapsadı. Soruşturma, Erdoğan'ın iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) ile bağlantılı isimlere uzandı; eski cumhurbaşkanlığı danışmanı ve AKP milletvekili Ertan Aydın Ekim ayında, eski aile bakanı Fatma Betül Sayan Kaya ise 6 Kasım'da tutuklanarak cezaevine gönderildi.

Farklı kesimlerden hesaplar etkilendi

Etkilenen hesaplar arasında otoyol ücretleri ve süresinde ödeme yapmayan sürücülere kesilen cezalarla ilgili endişelerini dile getiren avukat Yunus Ari'nin hesabı da bulunuyor. İslam vaizi ve Erdoğan eleştirmeni Alparslan Kuytul'un kurduğu Furkan hareketine bağlı hesaplar da erişime kapatıldı. Kuytul ve eşi Semra Kuytul, Ağustos ayında hareketi hedef alan mali suç soruşturması kapsamında tutuklanan 35 kişi arasındaydı. Hareket, suçlamaları reddederek soruşturmanın siyasi olduğunu savunuyor.

Temmuz 2016'daki darbe girişiminin ardından çıkarılan olağanüstü hal kararnameleriyle görevden ihraç edilen kamu görevlilerini temsil eden grupların hesapları da engellemelerden etkilendi. Öğretmenler, akademisyenler, hakimler ve polis memurları dahil yaklaşık 130 bin kamu görevlisi söz konusu tasfiye sürecinde ihraç edilmiş, birçoğu göreve iade ve haklarının geri verilmesi için kampanya yürütmeyi sürdürmüştü.

Açıklamaya göre hedef alınanlar arasında gazeteciler Ali Osman Önder, Baransel Ağca, Erk Acarer ve Ahmet Nesin ile Lübnanlı avukat ve eski askeri savcı Peter Germanos, araştırmacı ve yazar Eray Hacıosmanoğlu, adli tıp uzmanı Polat Erdi, plastik cerrah Mustafa Aydınol ve ekonomist Nazır Kapusuz da yer aldı. EngelliWeb, X'in etkilenen hesapların büyük bölümünü Türkiye'deki kullanıcılar için hâlihazırda erişilemez hale getirdiğini belirtti.

İki ayda 2 binden fazla hesap

Son kısıtlamalar, Türkiye'de çevrimiçi ifadeye yönelik daha geniş bir baskı ortamında geldi. İFÖD bu ayın başında yaptığı açıklamada, Eylül ve Ekim aylarında en az 2 bin 137 X hesabının erişime engellendiğini duyurmuştu. Engellenen hesaplar arasında gazeteciler, haber kuruluşları, siyasi partiler ve insan hakları örgütleri bulunuyordu.

Bu rakam Eylül'de bin 270, Ekim'de ise en az 867 hesabı kapsıyor. Dernek, iki aylık toplamın 2015-2025 döneminde Türkiye'nin internet yasasının 8/A maddesi kapsamında engellendiğini belgelediği 4 bin 800'den fazla X hesabının neredeyse yarısına denk geldiğini ifade etti. 8/A maddesi, ulusal güvenlik, kamu düzeni ve suçların önlenmesi gibi gerekçelerle içeriğin hızlı şekilde kaldırılmasına veya erişiminin kısıtlanmasına imkan tanıyor.

Kısıtlamaları belgeleyen kuruluşların kendisi de hedef alındı. EngelliWeb'in X hesabı 30 Eylül tarihli bir mahkeme kararı kapsamına girerken, İFÖD'ün kendi hesabı 5 Ekim'de erişime kapatıldı. Derneğin kurucu ortaklarından hukuk profesörü Yaman Akdeniz'in hesabı da kısıtlamalarla karşılaştı.

İFÖD, 2023'te Artı Gerçek haber sitesine ilişkin bir davada Türkiye'nin Anayasa Mahkemesi'nin 8/A maddesinin kamu makamlarının keyfi müdahalelerine karşı yeterli güvenceler içermediğine ve bir haber makalesinin engellenmesinin ifade özgürlüğü ile basın özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmettiğini hatırlattı. ABD merkezli hak örgütü Freedom House, 2026 İnternet Özgürlüğü raporunda Türkiye'nin internetini "özgür değil" olarak sınıflandırdı ve ülkeye 100 üzerinden 31 puan verdi; bu puan önceki yıla göre değişmedi. Raporda muhalefet protestoları sırasında sosyal medyanın yavaşlatılması, internet sitelerinin engellenmesi ve diğer kısıtlamalar gerekçe olarak gösterildi.