İstanbul Kongre Merkezi'nde "Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?" temasıyla gerçekleştirilen 10. TRT World Forum 2026 kapsamında, Gazze'deki durum değerlendirildi. "Uluslararası Hukuk ile İnsani Çöküşün Kesişiminde Gazze" başlıklı panelde; İsrail'in bölgedeki insan hakları ihlalleri, küresel toplumun bu süreçteki etkisizliği ve toplumların bu duruma karşı yükselen tepkileri masaya yatırıldı.

Uluslararası Hukukun Uygulama Sorunları

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın'ın açılış konuşmasını yaptığı, Ghida Fakhry'nin moderatörlüğünü üstlendiği panelde Güney Afrika'nın eski Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanı Grace Naledi Mandisa Pandor önemli değerlendirmelerde bulundu. Pandor, Güney Afrika'nın Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) İsrail'e karşı açtığı davanın, yaşananların bir savaş değil, açık bir soykırım olduğu inancını yansıttığını belirtti. Başlangıçta "soykırım" ifadesinin aşırı bulunduğu ancak günümüzde birçok dünya liderinin bu gerçeği kabul ettiği noktaya gelindiğini ifade etti.

Uluslararası hukuk çerçevesinin geniş olduğunu ancak barışı tesis etme ve uygulama kapasitesinin yetersiz kaldığını savunan Pandor, BM sistemindeki uygulama eksikliklerine dikkat çekti. Üye ülkelerin imzaladığı sözleşmelerin kağıt üzerinde kaldığını belirten eski bakan, bu imzaların bağlayıcı bir sorumluluğa dönüşmesi gerektiğini vurguladı.

Apartheid ve Küresel Liderlik Eleştirisi

Güney Afrika'nın kendi apartheid rejimiyle mücadelesinde uluslararası dayanışmanın belirleyici olduğunu hatırlatan Pandor, günümüzde Filistin halkına yönelik benzer bir kararlılığın sergilenmediğini iddia etti. Dünyanın boykot ve yaptırımlar konusunda yeterince cesur davranmadığını öne süren Pandor, İsrail'in politikalarına karşı dik duracak liderlere ihtiyaç olduğunu savundu.

BM Güvenlik Konseyi'ndeki beş daimi üyenin sahip olduğu gücü insanlığın yararına kullanmadığını belirten Pandor, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "dünya beşten büyüktür" sözünün bu temel sorunu işaret ettiğini dile getirdi.

Saha Gözlemleri ve İnsani Yardım Engelleri

Panelin diğer konuşmacılarından Dr. Comfort Ero, toplumlar ile devletlerin yaklaşımlarının ayrıştığını, özellikle yeni neslin mevcut adaletsizlikleri kabul etmediğini ve bu durumun seçimlere yansıyacağını belirtti. Ero, suçlara karşı yürütülecek dayanışmanın kapsamlı bir paket şeklinde uygulanması gerektiğini ekledi.

BM'nin eski Filistin İnsani İşler Koordinatörü Lynn Hastings ise insani yardım süreçlerinde karşılaşılan zorlukları anlattı. Bazı hükümetlerin, yardım çalışanlarının savaş suçlarına veya hak ihlallerine tanıklık etme ihtimali nedeniyle sahaya erişimi kısıtladığını ifade eden Hastings, Filistin'deki durumun giderek kötüleştiğini ve mevcut müzakere yöntemlerinin barış sağlamada yetersiz kaldığını vurguladı.