Türkiye genelinde giderek yaygınlaşan diyabet, yalnızca kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı kalmayıp kalp, böbrek, göz ve sinir sistemini de etkileyerek önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturuyor. Yetişkinlerde diyabet görülme sıklığının arttığına dikkat çeken Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Deniz Gökalp, geçmiş yıllara kıyasla oranların ciddi bir tırmanış gösterdiğini belirtti.

Diyabet Görülme Sıklığı ve Gizli Vakalar

Uzmanlar tarafından paylaşılan verilere göre, on beş yıl önceki çalışmalarda yetişkin nüfusta diyabet oranı yüzde 14 civarındayken günümüzde bu oran yaklaşık yüzde 20 seviyesine ulaştı. Küresel ölçekte her 10 yetişkinden 1'i, yani yaklaşık 600 milyon kişi diyabetle yaşamını sürdürüyor. Uluslararası Diyabet Federasyonu verileri, Türkiye sınırları içerisinde yaklaşık 10 milyon yetişkinin bu hastalıkla mücadele ettiğini ortaya koyuyor. Bununla birlikte, her 3 diyabetli yetişkinden birinin hastalığının farkında olmaması dikkat çekiyor.

Risk Faktörleri ve Yaşam Tarzı

Pankreastan insülinin yetersiz salgılanması veya insülinin dokulardaki etkisinin azalması sonucunda ortaya çıkan diyabet, kan şekeri yüksekliğiyle karakterize sistemik bir rahatsızlıktır. Prof. Dr. Deniz Gökalp, Tip 1 diyabetin bağışıklık sisteminin beta hücrelerine zarar vermesiyle geliştiğini, Tip 2 diyabetin ise insülin direnci veya salgılanmasındaki bozukluklar sonucunda ortaya çıktığını kaydetti. Özellikle Tip 2 diyabet açısından fazla kilo, obezite, karın çevresindeki yağlanma, fiziksel hareketsizlik, ilerleyen yaş, ailede diyabet öyküsü ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları risk faktörleri arasında öne çıkıyor.

Bireyselleştirilmiş Tedavi ve Teknolojik Gelişmeler

Tedavi süreçlerinde son yıllarda hastanın yalnızca kan şekeri değerlerine değil, eşlik eden sağlık sorunlarına da odaklanıldığı ifade ediliyor. Günümüzde bireyselleştirilmiş tedaviler tercih edilerek hastanın kalp hastalığı, fazla kilo durumu ile böbrek ve karaciğer fonksiyonları değerlendiriliyor. SGLT2 inhibitörleri ve GLP-1 analogları gibi ilaç grupları, uygun hastalarda kilo kontrolüne katkı sağlarken kalp ve damar sağlığı açısından da avantaj sunuyor.

Tip 1 diyabet tedavisinde kullanılan ve halk arasında yapay pankreas olarak bilinen sistemler, pankreasın insülin salgılama işlevini taklit ediyor. Deri altına insülin veren bir pompa, glukoz düzeyini ölçen bir sensör ve gerekli miktarı hesaplayan bir yazılımdan oluşan bu yapılar, doğru dozaj uygulanmasına yardımcı oluyor. Ayrıca kol üzerine takılan sürekli glukoz izleme sistemleri sayesinde hastalar, değerlerini cep telefonları üzerinden takip edebiliyor ancak bu durum bazı durumlarda parmak ucundan ölçüm gereksinimini tamamen ortadan kaldırmıyor.