Antalya COP31 Zirvesi ve Karbonun Maliyeti
Antalya’da gerçekleştirilen COP31 zirvesinin ikinci haftasında, müzakere masalarındaki en kritik başlıklardan biri doğrudan tüketiciyi ve ekonomiyi ilgilendiren karbon fiyatı oldu. Havaya salınan her ton karbondioksitin finansal bir karşılığının bulunması, kirleten öder prensibiyle salımların azaltılmasını kârlı kılmayı amaçlıyor. Türkiye, bu mekanizmayı hayata geçirmek adına Emisyon Ticaret Sistemi’ne dair kuralları 27 Ağustos 2026 tarihinde resmen yayımladı ve yapısal altyapı kâğıt üzerinde tamamlandı.
Sistemin İşleyiş Takvimi ve Kapsamı
Kurulan sistem, 2026 ve 2027 yıllarını kapsayacak şekilde iki yıllık bir deneme süreciyle faaliyete geçiyor. Şimdilik elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre olmak üzere beş sektörle sınırlı tutulan uygulama, yılda 50 bin tondan fazla karbondioksit salan tesisleri hedefliyor. Takvime göre 2026 yılı boyunca tesisler yalnızca salımlarını raporlamakla yükümlü tutulurken, 2027 yılı salımları için ilk defa izin teslimi yapılacak ve bu süreç Kasım 2028’in son iş gününe kadar tamamlanacak. Asıl uygulama evresi ise 2028 ile 2035 yılları arasında gerçekleşecek.
Denetim Mekanizmaları ve Kurul Yapısı
Piyasaya dair kararlar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı’nın liderlik ettiği, ekonomi ve enerji kurumlarının üst düzey yöneticilerinden oluşan Karbon Piyasası Kurulu tarafından alınıyor. Salım raporları İklim Değişikliği Başkanlığına sunulmadan önce devlet tarafından atanan bağımsız doğrulayıcı kuruluşlar tarafından denetleniyor. İzinlerin alım satımı Enerji Piyasaları İşletme A.Ş. tarafından işletilirken, kuralları Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu belirliyor. Raporlama yükümlülüğünü yerine getirmeyen tesislere ise kanuni cezanın iki katı, güncel değerle 1,25 milyon ile 12,5 milyon lira arasında idari para cezası kesiliyor.
Bedava İzin Tartışmaları ve Karbon Tavanı
Deneme döneminde bütün sektörlere ihtiyaç duydukları izinlerin yüzde 100’ü bedava olarak tahsis ediliyor. Uzmanlar, geçmiş salımlara göre belirlenen bu cömert dağıtımın ve ürün başına hesaplanan tavan mekanizmasının, toplam salımları düşürmede yetersiz kalabileceğine dikkat çekiyor. Avrupa’nın geçmişteki deneyimlerinde olduğu gibi, izinlerin çok bol tutulması durumunda karbon fiyatının sıfıra yaklaşma riski bulunuyor. Sektör temsilcileri rekabet gücü ve ihracat kaygılarıyla bedava izinlerin uzatılmasını talep ederken, şirketlerin bir yandan sürdürülebilirlik bağlantılı kredilerle ucuz finansman sağlaması, diğer yandan karbon maliyetinden muafiyet istemesi temel çelişkiyi oluşturuyor.








Yorumlar 0
Saygılı, konuya ilişkin ve kişisel veri içermeyen yorumlar yayınlanır.