Avrupa Birliği çatısı altındaki Avusturya, Almanya, Danimarka, Yunanistan ve Hollanda, iltica başvuruları olumsuz sonuçlanan ve ülkelerine geri gönderilemeyen bireylerin barındırılması amacıyla Afrika kıtasında ortak bir tesis kurulması hususunda mutabakata vardı. Başkent Viyana'da gerçekleştirilen üst düzey toplantıda, "Uygulayıcılar Grubu" olarak tanımlanan beş ülkenin bakanları ile Ruanda temsilcileri bir araya geldi. Yapılan ortak basın toplantısında, planlanan merkezin 2027 yılı içerisinde faaliyete geçirilmesinin hedeflendiği açıklandı.

Göç Politikasında Yeni Dönem

Toplantıda söz alan Avusturya Başbakanı Christian Stocker, atılan bu adımı Avrupa'nın göç yönetiminde köklü bir değişim olarak nitelendirdi. Birlik içinde kalma hakkı bulunmayan kişilerin sınır dışı edilememesinin tüm sistemi tartışmalı hale getirdiğini vurgulayan Stocker, uygulamanın insan kaçakçılığıyla mücadeleyi ve üye ülkelerin kapasite yükünü hafifletmeyi amaçladığını ifade etti. Henüz nihai anlaşma metninin imzalanmadığını, müzakerelerin sürdüğünü belirten yetkililer, projenin maliyetinin yanı sıra çözümsüzlüğün de bir bedeli olacağını kaydetti. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise yıllardır süren çabaların ardından somut aşamaya geçildiğini belirterek, bu girişimin yasa dışı göç teşviklerini ortadan kaldıracağını savundu.

İltica Süreci Tamamlananları Kapsıyor

Yeni modelin, İngiltere'nin geçmişteki girişiminden farklı olarak, iltica değerlendirmeleri biten ve tüm yasal itiraz yollarını tüketen kişileri hedef aldığı bildirildi. Ruanda İçişleri Bakanı Vincent Biruta, ülkesinin bu durumdaki kişilere alternatif seçenekler sunacağını kaydetti. Buna göre gönderilen bireyler, kendi istekleriyle ülkelerine dönebilecek, yerel topluma uyum sağlayabilecek ya da yasal oturum haklarının bulunduğu farklı bir ülkeye geçebilecek. Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt de sürecin yalnızca yasal haklarını tüketen kitleleri kapsadığının altını çizdi. Uluslararası kuruluşların denetim mekanizmalarında yer alacağı ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğinin sürece dahil edileceği aktarıldı.

Hak Örgütlerinden Çekinceler ve Uyarırlar

Planlanan ortak merkeze yönelik olarak uluslararası insan hakları kuruluşlarından sert eleştiriler geldi. Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü, kişilerin daha önce hiç bulunmadıkları ve bağlarının olmadığı bir ülkeye gönderilmesinin tehlikeli olduğunu belirtti. Ruanda'nın insan hakları karnesine dikkat çeken uzmanlar, bu uygulama sonucunda bireylerin keyfi gözaltı ve kötü muamele riskleriyle karşılaşabileceğini savundu. Viyana'daki başbakanlık binası önünde toplanan protestocular da planlanan sınır dışı merkezlerine karşı sloganlar attı.

Uluslararası Hukuka Uygunluk Vurgusu

Toplantıya katılan Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiseri Barham Salih, süreç boyunca insan hakları ve uluslararası hukuk normlarına sıkı sıkıya bağlı kalınması gerektiğini belirtti. Adil ve güvenilir iltica süreçlerinin sürdürülmesinin önemine işaret eden Salih, Birlik standartlarının korunması adına gereken danışmanlık desteğinin verileceğini açıkladı. Taraflar, hukuki altyapının netleştirilmesi için diyalog zeminini sürdürme kararı aldı.