Cenevre'deki BM Oturumlarında Uzlaşma Sağlanamadı

İnsansız hava araçları ve yapay zeka destekli otonom silah sistemleri için uluslararası hukuki kurallar oluşturmak amacıyla Cenevre'de düzenlenen Birleşmiş Milletler destekli toplantılar sona erdi. Associated Press ve Reuters ajanslarının servis ettiği bilgilere göre, bir hafta süren silah konferansında bir araya gelen çok sayıda devlet, ölümcül otonom silah sistemlerine yönelik olası bir mutabakatı 2028 yılına dek geliştirme yönünde fikir birliğine vardı.

Çatışma Bölgelerindeki Kullanım Endişeleri Artıyor

Öngörülen hedefleri farklı düzeylerdeki otonomiyle seçip saldırı gerçekleştirebilen ve kamuoyunda katil robotlar olarak bilinen bu mühimmatlar, çok az insan müdahalesiyle veya tamamen denetimsiz biçimde işlev görebiliyor. Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi çerçevesindeki ilk uzmanlar buluşması Mayıs 2014 tarihinde yine Cenevre'deki BM merkezinde yapılmış olmasına rağmen, aradan geçen yıllarda bağlayıcı herhangi bir kural metni üretilemedi. Ukrayna, Sudan ve Orta Doğu'daki çatışma alanlarında bu tür harp gereçlerinin fiilen kullanılması kaygıları artırırken, pazartesi gününden bu yana devam eden oturumlarda ivedi bir yasak veya sınırlama talep eden çevreler istediklerini elde edemedi.

Rusya'nın Tutumu ve Uzlaşma Kuralı Süreci Zorlaştırıyor

Reuters ve Associated Press aktarımlarına göre, müzakerelerden net bir kısıtlama kararı çıkmamasında Rusya'nın itirazları etkili oldu. Hak savunuculuğu yürüten sivil toplum kuruluşları, Rus tarafının süreci engellediğini vurguladı. Öte yandan ABD gibi yapay zeka tabanlı mühimmatlar üreten diğer büyük devletlerin de ellerini serbest tutmak istediği ifade edildi. Konuyla ilgili kararların oy birliğiyle alınmasını zorunlu kılan Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi'ni onaylayan 128 ülkenin tamamının uzlaşması gerektiği, bu durumun diplomatik mekanizmayı yavaşlattığı kaydedildi.

Guterres'in Hedefine Ulaşılamadı

Yıl sonunda görev süresi dolacak olan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, otonom sistemlere dair bir antlaşma için müzakerelerin 2026 yılına kadar başlatılmasını hedefliyordu. Mevcut tabloda bu hedefin gerisinde kalındı. BM Silahsızlanma İşlerinden Sorumlu Yüksek Temsilcisi Izumi Nakamitsu gelinen noktayı önemli bir başarı şeklinde değerlendirirken, süreci takip eden gözlemci gruplar çoğunluğun yeni bir hukuki metin için çalışma iradesi gösterdiğine dikkat çekti.