Birleşmiş Milletler (BM) çatısı altında yapay zeka destekli otonom silah sistemlerinin düzenlenmesine yönelik yürütülen uluslararası görüşmeler, tarafların bağlayıcı bir müzakere yetkisi üzerinde uzlaşamamasıyla sona erdi. İsviçreli diplomat Julien Thöni'nin başkanlık ettiği süreçte, üye ülkeler tartışmaların 2028 yılına kadar uzatılmasına karar verdi. Cenevre'de gerçekleştirilen ve beş gün süren toplantılarda, insan onayı olmadan hedef seçip saldırabilen silahlara yönelik yasal bağlayıcılığı bulunan kuralların oluşturulması hedefleniyordu.
Ancak aralarında Rusya'nın da bulunduğu bazı devletlerin gösterdiği direnç, resmi müzakere sürecinin önünü tıkaydı. Toplantılarda kararların oy birliğiyle alınması kuralı nedeniyle Rusya vetosunu devreye sokarken, aralarında Avrupa Birliği'nin de yer aldığı gözlemcilerin sürece katılımını engelledi. Bu engellemeyi aşmak adına görüşmeler gayriresmi oturumlar şeklinde yürütüldü. Süreci takip eden bir Brezilya diplomatı, yalnızca Moskova yönetiminin suçlanamayacağını, bazı devletlerin Rusya'nın arkasına saklandığını ifade etti.
Avrupalı iki diplomat ise ABD, İngiltere, Güney Kore, Japonya, Türkiye ve İsrail gibi ülkelerin de bağlayıcı nitelikteki düzenleme çabalarına karşı mesafeli durduğunu belirtti. Fransa süreç için hem bağlayıcı hem de bağlayıcı olmayan unsurlar içeren hibrit bir belgeyi savunurken, Almanya ise katı bir yasal protokol yerine uluslararası bir enstrümanı destekledi. Konferansın son aşamasında İrlanda, Brezilya, Belçika ve Avusturya gibi kural getirilmesini isteyen ülkeler, tamamen sonuçsuz kalmamak adına taleplerini esnetmek zorunda kaldı.
Gelinen noktada 128 üye ülke, uluslararası insancıl hukuk bağlamında ölümcül otonom silah sistemlerine dair bir enstrüman geliştirilmesi için önümüzdeki iki yıllık süreci kullanmayı kabul etti. Hükümetler arası uzman grubunun hazırlayacağı sonuç raporunun 2028 yılındaki toplantıda sunulması planlanıyor. Sivil toplum kuruluşları ve insan hakları savunucuları ise bu sonucun beklentilerin çok altında kaldığını vurguladı.
Stop Killer Robots adlı küresel koalisyonun icra direktörü Nicole van Rooijen, otonom silah teknolojisinin halihazırda çatışma alanlarında test edildiğini ve kullanıldığını belirterek, yasal düzenlemenin ertelenmesinin insanlığı risk altında bıraktığını söyledi. İnsan Hakları İzleme Örgütü'nden Verity Coyle de teknolojinin hızla geliştiğine dikkat çekerek alınan kararın hayal kırıklığı yarattığını dile getirdi.








Yorumlar 0
Saygılı, konuya ilişkin ve kişisel veri içermeyen yorumlar yayınlanır.