Dolar 39,1139
Euro 44,4787
Altın 4.167,56
BİST 9.209,23
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 24°C
Hafif Yağmurlu
İstanbul
24°C
Hafif Yağmurlu
Cum 23°C
Cts 20°C
Paz 23°C
Pts 25°C
Dolar 39,1139
Euro 44,4787
Altın 4.167,56
BİST 9.209,23

Almanya’da çok sağcı AfD yasaklanacak mı?

Almanya’da dikkatler AfD’nin yasaklanması talebini içeren önergenin görüşüleceği Federal Meclis’e çevrildi. 23 Şubat’taki erken seçimler öncesinde bu istikamette atılacak adımlar ne manaya geliyor?

Almanya’da çok sağcı AfD yasaklanacak mı?
23 Ocak 2025 10:00

Almanya, 23 Şubat’ta yapılacak erken genel seçimlere bir ay kala, siyaset sahnesindeki dinamikleri etkileyebilecek gelişmelere sahne oluyor.

Seçim anketlerine nazaran Almanya’nın en güçlü ikinci siyasi partisi haline gelen çok sağcı Almanya için Alternatif Partisi’nin (AfD) yasaklanması talebi haftaya Federal Meclis gündemine taşınıyor.

Kasım ayında 124 milletvekili, Federal Meclis Başkanı Bärbel Bas’a AfD’nin yasaklanması sürecinin başlatılması talebine yer verdikleri önergeyi sunmuştu.

Bu hafta başında, kelam konusu önergenin Federal Meclis gündemine alınması için harekete geçildi.


AfD’nin yasaklanması prosedürünün başlatılması talebi haftaya Federal Meclis Genel Konseyi’nde tartışılacak. Fotoğraf: Christophe Gateau/dpa/picture alliance

Önerge, haftaya Federal Meclis Genel Heyet toplantısında tartışılacak. AfD’li milletvekillerinin de katılacağı oturumun hararetli tartışmalara sahne olması bekleniyor.

Anayasa Mahkemesi’ne giden yolun açılması isteniyor

Önergenin sunulmasına Sosyal Demokrat Parti (SPD) Milletvekili Carmen Wegge, Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) milletvekili Marco Wanderwitz, Yeşiller milletvekili Till Steffen, Sol Parti milletvekili Martina Renner ve Güney Schleswig Seçmenler Birliği (SSW) milletvekili Stefan Seidler öncülük etti.

Milletvekillerinin verdikleri önergede, Federal Anayasa Mahkemesi’nden AfD’nin Anayasaya tersliğinin tespit edilmesi, tıpkı vakitte da bu partiye yapılan devlet yardımlarının kesilmesi, partinin mali varlıklarına da “hayır emelli kullanımı için” el konulması isteniyor.

Milletvekilleri yayımladıkları ortak basın açıklamasında, artık AfD’nin Anayasaya tersliğinin tespiti için Federal Meclis’te sürecin başlatılması gerektiğini, bunun “son fırsat” olduğunu savunuyor.


Karlsruhe’deki Federal Anayasa Mahkemesi.Fotoğraf: Uli Deck/dpa/picture alliance

AfD’nin Anayasaya karşıtlığı ile ilgili kararın Federal Anayasa Mahkemesi tarafından verileceğine dikkat çeken SPD’li Carmen Wegge, “Federal Meclis Karlsruhe’ye giden yolu açmalıdır! Tüm milletvekillerini demokrasimize yönelik tehlikenin farkına varmaya çağırıyorum!” dedi.

Anayasa ne diyor?

Almanya’da siyasi partilerin Anayasaya alışılmamış olup olmadıklarına Federal Anayasa Mahkemesi karar verebiliyor.

Bunun için Federal Meclis, Federal Eyalet Temsilcileri Meclisi ya da Federal Hükümet’in harekete geçerek bir siyasi partinin Anayasaya ters hareket ettiğinin tespit edilerek yasaklanması için Anayasa Mahkemesi’ne başvurması gerekiyor.

Siyasi partilerin demokratik prensiplere uygun olmasını kural koşan Federal Almanya Cumhuriyeti Anayasasının 21’inci hususunda, “Özgür ve demokratik temel sistemi zedelemek yahut ortadan kaldırmak yahut Alman Federal Cumhuriyeti’nin varlığını tehlikeye sokma eğilimini gösteren siyasi partiler Anayasaya aykırıdırlar” tabirleri yer alıyor.

Aynı unsurda Federal Anayasa Mahkemesi’nin bir partinin Anayasaya muhalif olup olmadığını karar verecek merci olduğu belirtiliyor.

Milletvekilleri yasaklama talebini nasıl gerekçelendiriyor?

Önergeye öncülük eden CDU’lu Marco Wanderwitz “Gittikçe daha da radikalleşiyor” dediği AfD hakkında yasaklama önergesi verme dışında bir seçenek kalmadığını söylüyor.

Wanderwitz, AfD’nin Eş Başkanı ve başbakan adayı Alice Weidel’ın “Hitler’in komünist olduğu” istikametindeki kelamlarını anımsatarak “Sürekli artarak devam eden radikalleşmesiyle birlikte AfD aleni olarak tarihi revizyonist tavırlar sergilemektedir” görüşünü aktarıyor.


Elon Musk’ın çok sağcı AfD’ye ve partinin başbakan adayı Alice Weidel’e takviye ve övgüleri, Almanya’da yansılara yol açtı.Fotoğraf: Beata Zawrzel/Fabian Bimmer/picture alliance/REUTERS

Yeşiller Partisi Milletvekili Till Steffen de AfD’nin “herkesin gözü önünde radikalleşmeye devam ettiğini” söyleyerek, “Yasaklama prosedüründe seçimden evvel ilerleme kaydetmek her zamankinden daha büyük aciliyet taşıyor” diyor.

Sol Parti Milletvekili Martina Renner ise “AfD’nin bir bütün olarak çok sağcı, anti-demokratik ve Anayasaya düşman bir parti olduğunu artık ispatladığının” altını çizdi. Renner, Federal Meclis’in elindeki “son fırsatı” kullanarak AfD’nin Anayasa Mahkemesi tarafından mercek altına alınmasının yolunu açması gerektiğini savundu.

Önergenin hazırlanmasına öncülük edenler ortasında yer alan SSW Milletvekili Stefan Seidler de demokrasinin korunması ve savunulması için AfD’nin Anayasa Mahkemesi tarafından incelenmesi gerektiğine işaret ederek şunları kaydetti:

“Tarihimiz bize azınlıkları muhafazanın ne kadar değerli olduğunu öğretiyor. Bu nedenle, iki azınlığın temsilcisi ve Almanya’daki tüm ulusal azınlıkların savunucusu olarak, bir partinin bu ülkedeki insanları çoğunluk nüfusu üzere tabirlerle tanımlamaya çalışmasını büyük bir tasayla karşılıyorum. Demokratlar olarak, demokrasimizi savunmak için elimizdeki tüm araçları kullanmakla yükümlüyüz.”

Önerge gerekli dayanağı alabilir mi?

Önergenin, 733 milletvekilli Federal Meclis’te çoğunluğun takviyesini alması halinde Federal Anayasa Mahkemesi AfD’nin yasaklanması talebini incelemesi, uygun gördüğü takdirde de bu süreci başlatması gerekiyor.

Yeşiller Partili Federal Meclis Lider Yardımcısı Katrin Göring-Eckhardt, mecliste AfD’nin yasaklanması prosedürünün başlatılması istikametinde süratlice karar verilmesinden yana olduğunu açıkladı.


Federal Meclis Lider Yardımcısı Katrin Göring-Eckhardt.Fotoğraf: Frederic Kern/Future Image/imago images

“Haftaya düzenlenecek oturumda biz Federal Meclis olarak demokrasimizin korunması için sorumluluk almalı, Karlsruhe’ye yolu açmalıyız” diyen Katrin Göring-Eckhardt, şunları kaydetti:

“AfD, giderek daha aleni bir biçimde kendi dünya görüşlerine uymayan insanlara karşı nefreti körüklüyor ve Anayasal devletimize olduğu üzere Anayasamıza da agresif bir biçimde saldırıyor. Anayasal bir organın üyesi olarak bu gelişmeleri görmezden gelemem.”

Ancak AfD’nin yasaklanması talebini içeren önergeye soğuk bakan, bu sürecin aşırı sağcı partinin ekmeğine yağ sürebileceğini savunan milletvekilleri de bulunuyor.

CDU’lu Thorsten Frei bunlardan biri. Frei, AfD’nin yasaklanması talebiyle ilgili tüzel ve siyasi çekinceleri bulunduğunu söylüyor, ayrıyeten yasaklama kararının AfD’nin kendisini “mağdur” olarak göstermesine imkan sağlayacağını vurguluyor.

Yeşiller Partili Renate Künast da önce Federal Meclis Başkanı tarafından görevlendirilecek bilirkişiler tarafından bir inceleme yapılmasını istiyor. Bu nedenle başka bir önerge hazırlayan Künast, uzmanların AfD’nin yasaklanma talebinin muvaffakiyet talihini da değerlendirmesini istiyor.

Son seçim anketleri AfD’nin oy oranının yüzde 20’lerde olduğunu, çok sağcı partinin Almanya’nın en güçlü ikinci siyasi partisi pozisyonuna geldiğini gösteriyor.

Almanya’da partilerin yasaklanması kolay değil

Almanya’da bugüne kadar iki parti yasaklandı. Birincisi 1952 yılında Nasyonal Sosyalist Alman Emekçi Partisi’nin (NSDAP) devamı olarak görülen Sosyalist İmparatorluk Partisi (SRP), ikincisi de 1956’da kapatılan Almanya Komünist Partisi (KPD).


Federal Anayasa Mahkemesi, bugüne kadar iki siyasi partinin kapatılmasına hükmetti.Fotoğraf: Uli Deck/dpa/picture alliance

Anayasa Mahkemesi 2017’de çok sağcı NPD’nin kapatılması talebini geri çevirmişti. Mahkeme, partinin Anayasaya karşıt maksatları olduğuna dikkat çekmekle birlikte, partinin demokrasiyi tehdit eder boyutta bir kıymete sahip olmadığına hükmetmişti.

Ayrıca Federal Anayasa Mahkemesi, 1956 yılında verdiği bir kararda, bir siyasi partinin kapatılması için bu partinin özgür demokratik temel nizamı ortadan kaldırmak emeliyle “aktif olarak militan-agresif bir tutum” sergilemesi gerektiğini bir ön şart olarak belirlemişti.

DW Türkçe’ye sansürsüz nasıl erişebilirim

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.