Antalya'da düzenlenen COP31 Birleşmiş Milletler iklim konferansında, Avustralya'nın eş sunuculuğunda pazartesi günü yayımlanan 18 sayfalık taslak “kapak kararı”, fosil yakıtlardan çıkış çağrısı dahil geniş talepler içeriyor. Taslak, ülkeler arasında ciddi görüş ayrılıklarını ortaya koydu.

Taslak metin ve tepkiler

Avrupa Birliği iklim elçisi Wopke Hoekstra, taslak metnin müzakereleri “sürdürülemez” hale getirebileceğini belirterek, “Kapak kararı doğru yönde gitmiyor ve önemli değişiklikler gerektiriyor” dedi. Brezilya Çevre Bakanı Joao Paulo Capobianco ise sürecin başında kırmızı çizgiler çizmenin kolay olduğunu, tıkanıklıkların “ifadelerin ayarlanması” yoluyla aşılabileceğini söyledi.

COP31 müzakerelerini yürüten Avustralya İklim Bakanı Chris Bowen, metinde “tüm tarafların üzerinde anlaşmadığı” unsurlar bulunduğunu kabul ederek, hafta sonundan önce “en az bir taslak daha” sunulabileceğini ifade etti. Görüşmelerin cuma günü sona ermesi planlanıyor; ancak iklim müzakereleri genellikle uzatmalı geçiyor, çünkü anlaşmalar oybirliğiyle sağlanmak zorunda ve tek bir ülke bile süreci bloke edebiliyor.

Fosil yakıtlar ve net sıfır hedefi

Taslak metin, zengin ülkelerin 2030'a kadar net sıfır emisyona ulaşması çağrısını ve petrol zengini ülkelerin uzun süredir direndiği fosil yakıtlardan çıkış ifadelerini içeriyor. Antigua ve Barbuda Çevre Bakanı Michael Joseph, COP31'de net sıfır emisyon konusunda uzlaşmanın “çok çok zor” olabileceğini belirtirken, “fosil yakıtlardan çıkış çağrısı yapan bir taahhüt görmek isterim” dedi.

Adının açıklanmaması koşuluyla konuşan bir Avrupa ülkesi yetkilisi, AFP haber ajansına yaptığı açıklamada, “Gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelere mümkün olduğunca fazla yükümlülük getirmek istiyor. Bu taktiksel bir durum” dedi. Yetkili, Suudi Arabistan ve Hindistan'ın da aralarında bulunduğu bir ülke grubunu işaret ederek, “Bu şeyler açıkça kabul edilemez” ifadesini kullandı.

IPCC raporu tartışması

Suudi Arabistan, BM iklim bilim panelinin kritik raporlarının yayımlanma takvimi konusunda bir başka tartışmanın da merkezinde yer alıyor. Onlarca Avrupa, Afrika ve Pasifik ülkesi, raporların 2028'de yapılması planlanan ve küresel karbon azaltım çabalarının doğrulanacağı COP33 konferansından önce yayımlanmasını istiyor.

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), her beş ila yedi yılda bir küresel ısınmaya dair kesin bilimsel değerlendirmeler sunan ve küresel politika yanıtlarına temel oluşturan raporlar yayımlıyor. IPCC, son toplantısını anlaşmazlığı çözemeden askıya almış ve konuyu görüşmek üzere aralık ayında yeni bir oturum düzenlemeyi planlamıştı. Küçük Ada Devletleri İttifakı Başkanı Ilana Seid, IPCC'nin yedinci değerlendirme raporunun yayımlanmasındaki gecikmeleri “gerekçesiz” olarak nitelendirdi.

Suudi Arabistan heyeti ise salı günü COP31'de yaptığı açıklamada, “Suudi Arabistan iklim bilimini geciktirmeye çalışmıyor” diyerek tutumunu savundu. Açıklamada, ülkenin “yeterli bilimsel inceleme, şeffaflık ve anlamlı katılıma olanak tanıyan yayım takvimlerini” desteklediği belirtildi; ancak raporların ne zaman yayımlanmasını istediğine dair açık bir tarih verilmedi.

Taraflar arasındaki anlaşmazlık, cuma günü sona erecek COP31'in ana tartışma başlıklarından biri haline geldi. Taslak metnin nasıl değiştirileceği ve IPCC raporlarının takvimi, konferansın sonuç bildirgesinin şekillenmesinde belirleyici olacak.